Czytelnia medyczna

PROBLEMY SKÓRNE

Łupież - jego etiopatogeneza, leczenie i zapobieganie

Łupież jest to drobnopłatkowe złuszczanie skóry gładkiej (pityriasis alba) lub skóry owłosionej głowy z mniej (łupież zwykły) lub bardziej (łupież tłusty) nasilonym łojotokiem. Jest to schorzenie o przewlekłym i nawrotowym przebiegu.

Łupież biały skóry gładkiej charakteryzuje się obecnością białych, dobrze odgraniczonych ognisk. Zmiany te najczęściej umiejscawiają się na twarzy i kończynach i są częstsze u dzieci.

Łupież zwykły owłosionej skóry głowy częściej występuje u młodzieży. Jeśli proces chorobowy jest bardzo nasilony wówczas liczne złuszczające się komórki naskórka formują białe, hiperkeratotyczne, nawarstwione i ściśle przylegające do podłoża strupy.

W przypadku łupieżu tłustego występują uwarstwione, żółtawe strupy i objawy stanu zapalnego. Nadmiernemu złuszczaniu komórek naskórka towarzyszy wówczas wzmożone wydzielanie łoju. Jest ono najwyraźniejsze w okolicach bogatych w gruczoły łojowe, czyli w okolicach owłosionej skóry głowy, czoła, fałdów nosowo-wargowych, rzęs, brwi i ucha zewnętrznego. Skóra jest wtedy lśniąca, tłusta, z wyraźnie rozszerzonymi ujściami gruczołów łojowych, które wypełnione są masami łojowo-rogowymi.

Istnieją oszacowania, że około 97% populacji Stanów Zjednoczonych będzie miała łupież w którymś momencie swojego życia. Łupież może dotyczyć ludzi w każdym wieku, ale jest najczęściej stwierdzany w wieku 12 lat i więcej, a swój szczyt zachorowań i nasilenia osiąga około 20 roku życia. Prowadzone obecnie badania odnotowują nasilenie zachorowań w ciągu ostatnich 10 lat w Stanach Zjednoczonych.

Łupież jest bezpośrednim następstwem nadmiernego złuszczania się naskórka. W normalnej skórze głowy złuszczanie starych komórek i tworzenie ich zastępców jest bardzo uporządkowane i kompletne. W skórze z łupieżem proces ten jest przyspieszony i często nowo powstałe komórki ulegają złuszczeniu jeszcze przed obumarciem. Natomiast nie jest do końca znany patomechanizm przyspieszenia tego procesu. Chociaż precyzyjna przyczyna łupieżu jest nieznana, wydaje się, że w jego etiopatogenezie odgrywają rolę czynniki wewnętrzne i zewnętrzne. Do czynników wewnętrznych zalicza się zaburzenia hormonalne, osłabienie organizmu, nadmierne parowanie, słaby poziom higieny osobistej, nadwrażliwość typu alergicznego, brak wypoczynku, stres emocjonalny, nadmierne spożycie cukru, tłuszczów nasyconych i skrobi, niewłaściwe odżywianie oraz predyspozycje genetyczne.

Natomiast do czynników zewnętrznych mogących wywoływać i pogarszać problem łupieżu zalicza się: nadmierne używanie żeli i lakierów, niewłaściwe korzystanie z produktów koloryzujących lub nadmierne wykorzystywanie elektrycznych wałków do włosów, zbyt rzadkie stosowanie szamponu do włosów lub niewystarczające spłukiwanie. Nasilać objaw może także zimny klimat i zbyt duże suche ogrzewanie mieszkania.

Większość jednak autorytetów zgadza się, że łupież, nawet w najłagodniejszej formie jest schorzeniem dermatologicznym związanym z grzybem zwanym Malassezia furfur (Pityrosporum ovale). Ten antropofilny grzyb należy do fizjologicznej flory skóry. Może on wzrastać w fazie drożdżakowej jak i fazie mycelialnej. W nieuszkodzonej skórze grzyb ten jest obecny głównie w fazie drożdżakowej. Organizm ten wymaga do swego wzrostu kompleksu lipidowego, co tłumaczy jego występowanie w skórze oraz nasilenie wzrostu przy wzmożonym łojotoku.

Łupież jest zjawiskiem sezonowym, z największym nasileniem w zimie a najmniejszym w lecie. Najczęstszymi objawami łupieżu jest drobnopłatkowe złuszczanie z okresowym świądem. Przez wiele lat istniał pogląd, że łupież w niektórych przypadkach może prowadzić do łysienia. Otóż, obecnie wyklucza się taką możliwość i choć te problemy mogą współistnieć, to nie ma żadnych udokumentowanych dowodów związku łysienia z łupieżem. Natomiast najczęściej po wyłysieniu nasilenie łupieżu ulega zmniejszeniu lub ustępuje on całkowicie.

Najczęściej leczenie łupieżu opiera się na szamponach zawierających smołę pogazową, sól cynkową pyritionu, kwas salicylowy, siarczek selenu i siarkę. Codzienne stosowanie szamponu z następowym dokładnym spłukaniem jest metodą leczenia rekomendowaną do tej pory. Ponieważ złuszczanie się naskórka jest naturalnym procesem, nie może zostać całkowicie wyeliminowane, a jedynie kontrolowane i utrzymywane w normalnych granicach. Z tradycyjnych szamponów polecane są Head&Shoulders, Pantene Pro-V Dandruff Formula, Selsun Blue i Neutrogena. Przeprowadzone badanie nad popularnymi szamponami wykazało, że Nizoral 1% (zawierający ketokonazol) jest 10 razy bardziej skuteczny od kolejnego konkurencyjnego szamponu (porównywano z Head&Shoulders, Gard Violet, Pantene Blue i Selsun Blue), a Nizoral 2% był 10 razy bardziej skuteczny niż Nizoral 1%.

W wyjątkowo ciężkich przypadkach, oprócz leków przeciwgrzybiczych, stosuje się preparaty robione, zawierające siarkę, kwas salicylowy, rezorcynol, dziegć, siarczek selenu i siarczek kadmu, a ich stężenie zależy od indywidualnych potrzeb danego pacjenta i zaawansowania zmian. Natomiast w mniej zaawansowanych zmianach skuteczne mogą się okazać preparaty dostępne w sklepach zawierające sól cynkową pyritionu lub siarczek selenu. Dostępne są również dermokosmetyki, np. Seboderm, szampony działające przeciwgrzybiczo, przeciwświądowo i przeciwłojotokowo, preparaty świetnie nadające się do stosowania w leczeniu i profilaktyce łupieżu, z dodatkowym, doskonałym efektem kosmetycznym.

Ze względu na udział zakażenia Pityrosporum ovale w etiopatogenezie łupieżu bardzo skuteczne są szampony zawierające leki przeciwgrzybicze, pochodne imidazolowe takie jak ketokonazol, flutrimazol, klotrimazol, bifonazol, mikonazol, climbazol.

Jako uzupełniające leczenie zalecana jest dieta bogata w witaminy grupy B (drożdże spożywcze oraz kiełki pszenicy zawierają duże ilości przede wszystkim witaminy B6 bardzo istotnej w kontroli łupieżu). Także jaja kurze i kapusta dostarczają dużych ilości witaminy B6, a oprócz tego także siarki, która jest minerałem poprawiającym stan skóry. Ostatnio zwraca się uwagę na konieczność suplementacji w diecie egzogennych kwasów tłuszczowych. Jednym z dobrych źródeł kwasu gamma-linolenowego jest olej z pierwiosnka, łatwo absorbowany przez organizm. Godną uwagi jest także terapia ogólnoustrojowa mająca na celu właściwe odżywienie, poprawę metabolizmu skóry oraz leczenie zaburzeń hormonalnych mających ogromny wpływ na zdrowie skóry.

Łupież jest problemem coraz większej grupy ludzi, mogąc powodować stres, a nawet pewne objawy izolacji społecznej. Obecnie, dostępne są na rynku różne środki zwalczające łupież, z których najskuteczniejsze są preparaty zawierające sól cynkową pyritionu, siarczek selenu i preparaty przeciwgrzybicze w postaci szamponów, kremów i żeli.

Powrót...

Sprzedaż kosmetyków firm: neostrata, sesderma, auriga, uriage, bioderma, mediderma, galderma, svr.